คดี Tether กับอัยการสูงสุดนิวยอร์ก 2021 · ผลต่อคนไทย

1. ลำดับเหตุการณ์ตั้งแต่เริ่ม

เมษายน 2019 · คดีเริ่ม

ในเดือนเมษายน 2019 อัยการสูงสุดรัฐนิวยอร์ก Letitia James เริ่มดำเนินการตาม Martin Act โดยกล่าวหาว่า Bitfinex ใช้เงินของ Tether ปกปิดเงินลูกค้าราว 850 ล้านดอลลาร์ที่หายไปกับผู้ประมวลผลการชำระ Crypto Capital ซึ่งบริษัทอ้างว่าตั้งอยู่ในปานามา (ประกาศของอัยการรัฐนิวยอร์ก ตรวจเมื่อ 2026-09)

ประกาศระบุว่ามีการโอนเงินหลายร้อยล้านดอลลาร์จากบัญชีธนาคารของ Tether ไปยังบัญชีของ Bitfinex ขณะที่ Tether ยังบอกต่อสาธารณะว่า USDT มีเงินดอลลาร์หนุนเต็มจำนวนตลอดเวลา

23 กุมภาพันธ์ 2021 · ปิดคดี

Tether และ Bitfinex ตกลงจ่ายค่าปรับ 18.5 ล้านดอลลาร์ให้รัฐนิวยอร์ก ตามประกาศของอัยการรัฐนิวยอร์ก (ตรวจเมื่อ 2026-09) เงื่อนไขหลักคือ

• เงื่อนไขที่ 1 · จ่ายค่าปรับ 18.5 ล้านดอลลาร์
• เงื่อนไขที่ 2 · หยุดทำธุรกรรมกับผู้ที่อยู่ในรัฐนิวยอร์ก
• เงื่อนไขที่ 3 · เปิดเผยต่อสาธารณะว่าสินทรัพย์ที่หนุน USDT แบ่งเป็นประเภทใดบ้าง
• เงื่อนไขที่ 4 · รายงานต่อสำนักงานอัยการทุกไตรมาสเรื่องการแยกบัญชีและการโอนสินทรัพย์ระหว่างบริษัทในเครือ

2. องค์ประกอบสำรอง · 2021 เทียบกับปัจจุบัน

หลังจากนั้น Tether ลด commercial paper ออกจากสำรองในปี 2022 และหันไปถือพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐระยะสั้นเป็นหลัก สัดส่วนล่าสุดของแต่ละหมวดให้ดูจากรายงานฉบับล่าสุดที่ tether.to/transparency

3. ผลต่อตลาดไทย · ก่อน vs หลัง

สิ่งที่เปลี่ยนไปคือเหตุผลที่ใช้ประเมิน USDT ก่อนปี 2021 ข้อกังวลหลักคือไม่รู้ว่าสำรองประกอบด้วยสินทรัพย์อะไรบ้าง หลังปี 2021 รายงานสำรองมีรูปแบบที่ตรวจสอบได้ และ Tether ทยอยขาย commercial paper ออก

คู่ THB/USDT บน Binance

Binance ไม่เคยเปิดคู่ THB/USDT แบบทางการบนกระดานสปอต แต่ส่วน P2P ของ binance.com เคยมีผู้ขาย/ผู้ซื้อ USDT-THB อยู่ช่วงหนึ่ง

หมายเหตุ: ภาพที่เล่าข้างบนเป็นของยุคก่อน ถ้าจะใช้ P2P ของ binance.com กับเงินบาท ให้เปิดหน้า P2P ดูก่อนว่าเลือกสกุลเงิน THB ได้หรือไม่ ช่องทางซื้อขายเงินบาทอีกทางคือกระดานไทยที่มีใบอนุญาต ส่วนใครที่ยังอยากอยู่กับแบรนด์เดิม มี Binance TH ผู้ให้บริการคือ Gulf Binance ที่ได้ใบอนุญาตในไทยและอยู่ใต้การกำกับของ ก.ล.ต. โดยต้องเปิดบัญชีที่นั่นอีกใบแล้วผูกกับบัญชีเดิม ถึงจะขนสินทรัพย์ข้ามไปได้ (กติกาฝั่งไทยขยับได้เรื่อย ๆ ให้ยึดหน้าประกาศของแพลตฟอร์มตอนที่คุณใช้งานจริง)

4. รายงานสำรองทุกไตรมาสตามข้อตกลง

หนึ่งในผลพลอยได้ของคดีนี้ คือ Tether เปิดเผยองค์ประกอบสำรองเป็นหมวดหมู่ รูปแบบที่เห็นในปัจจุบัน

• ผู้จัดทำรายงาน attestation คือ BDO Italia (เริ่มในปี 2022)
• ตัวเลขเป็นสถานะ ณ วันสิ้นไตรมาสที่ระบุในรายงาน
• รายงานแยกหมวด ระบุสัดส่วนของแต่ละประเภทสินทรัพย์
• เผยแพร่ในเว็บไซต์ tether.to/transparency

แต่รายงานเหล่านี้เป็น attestation ไม่ใช่ audit ความต่าง

• attestation · ผู้ตรวจดูแค่ตัวเลขในวันเฉพาะ (snapshot) ไม่ตรวจสภาพคล่อง ไม่ตรวจ internal control
• audit · ผู้ตรวจดูทุกเส้นทางการเงิน รวมการเคลื่อนไหว ระบบควบคุม และเสี่ยง

USDC มีรายงานรับรองสำรองรายเดือน และงบการเงินของบริษัท Circle ใน Form 10-K ปี 2025 ผ่านการตรวจสอบโดย Deloitte ซึ่งเป็นคนละขอบเขตกับการรับรองสำรอง ส่วน USDT ใช้ attestation รายไตรมาสของ BDO Italia

5. ทำไม Big 4 ไม่รับ Tether

ปัจจัยที่มักถูกยกขึ้นมาอธิบายมีดังนี้

• ความเสี่ยงทางกฎหมาย · ถ้า Big 4 รับ Tether แล้วเกิดเรื่อง ชื่อเสียงของ Big 4 ในตลาดอื่น (สถาบันการเงินใหญ่) จะเสีย ความสูญเสียมากกว่ารายได้จาก Tether
• ความซับซ้อนของโครงสร้าง · Tether และบริษัทในเครือจดทะเบียนในหลายเขตอำนาจนอกสหรัฐ ทำให้การตรวจสอบซับซ้อนกว่า
• ประวัติคดี · นอกคดี NYAG ยังมีคดี CFTC ปี 2021 ค่าปรับเพิ่ม 41 ล้านดอลลาร์ และคดีแพ่งอื่น

BDO Italia ที่ Tether ใช้ปัจจุบันไม่ใช่ Big 4 และรายงานของ BDO เป็น attestation ไม่ใช่ audit

6. คดี CFTC ตามมาในเดือนตุลาคม 2021

คดี NYAG ปิดในเดือนกุมภาพันธ์ 2021 ในเดือนตุลาคมปีเดียวกัน CFTC (Commodity Futures Trading Commission) เริ่มคดีของตัวเอง ระบุข้อกล่าวหาคล้ายกัน คือ "การโฆษณาทำให้เข้าใจผิดเกี่ยวกับการมีดอลลาร์ค้ำเต็ม"

ตามประกาศของ CFTC วันที่ 15 ตุลาคม 2021 (ตรวจเมื่อ 2026-09) Tether ถูกปรับ 41 ล้านดอลลาร์ฐานกล่าวว่า USDT มีเงินดอลลาร์หนุน "100%" ทั้งที่ในช่วงตัวอย่าง 26 เดือนมีสำรองเงินตราเพียงพอแค่ 27.6% ของจำนวนวัน ส่วน Bitfinex ถูกปรับ 1.5 ล้านดอลลาร์ในความผิดเรื่องธุรกรรมกับลูกค้าสหรัฐ

หลังคดี Tether เพิ่มการเปิดเผยข้อมูล และลด commercial paper ออกจากสำรองในปี 2022

7. มุมมองคนไทย · 5 ปีต่อมา

สำหรับผู้ใช้ในไทย ปริมาณซื้อขายของ USDT ไม่ได้ตอบคำถามเรื่องสำรอง ต้องอ่านรายงานวันที่เกี่ยวข้องและเงื่อนไขของผู้ออกควบคู่กับสถานะฝากถอนของตลาดไทย

แต่ยังมีคำถามที่ควรคิดต่อ ในวันที่ Tether ต้องขาย T-bill ก้อนใหญ่เร็ว ๆ ราคาจะเป็นยังไง คำถามนี้สำคัญ เพราะพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐเป็นสัดส่วนใหญ่ของสำรอง ถ้าต้องขายเร็วในจังหวะดอกเบี้ยขึ้น อาจเสีย mark-to-market

คดี NYAG เป็นบทเรียนเรื่องนี้ ตอนปี 2021 สำรองกระจุกใน commercial paper ในปี 2026 สินทรัพย์กระจุกใน T-bill ของสหรัฐ ความเสี่ยงเปลี่ยนรูป แต่ยังอยู่

8. บทเรียนสำหรับคนไทยที่ถือ USDT

1. ดูรายงานทุกไตรมาส เปิด tether.to/transparency อ่านองค์ประกอบสำรองทุก 3 เดือน อย่างน้อยรู้ว่าตอนนี้สำรองอยู่ใน T-bill กี่เปอร์เซ็นต์
2. กระจาย USDT/USDC ถือ 50/50 ไม่ใส่ทั้งหมดในตัวเดียว เพราะถ้าตัวใดตัวหนึ่งมีปัญหา ยังมีอีกตัวที่ใช้ได้
3. อย่าใส่เงินก้อนใหญ่ในกระดานเดียว Bitkub + Bitazza + Binance + กระเป๋า hardware กระจาย
4. ห้าม panic ตอน FUD ก่อนตัดสินใจขายตอนราคาหลุด ให้เช็กข่าวทางการและช่องทางไถ่ถอนก่อน
5. เข้าใจว่า attestation ไม่ใช่ audit รายงานทุกไตรมาสของ Tether เป็น snapshot ในวันเดียว ไม่ได้รับประกันสภาพคล่องของทุกวัน

9. ฤดูใหม่ของกฎหมาย

ในปี 2025 สหรัฐออกกฎหมาย GENIUS Act ตามตัวบทกฎหมาย (ตรวจเมื่อ 2026-09) ผู้ออกเหรียญคงที่ที่ได้รับอนุญาตต้อง

• ถือสำรองในสินทรัพย์ที่กฎหมายกำหนด เช่น เงินสด และพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐที่อายุคงเหลือไม่เกิน 93 วัน
• เปิดเผยองค์ประกอบสำรองและยอดเหรียญที่หมุนเวียนบนเว็บไซต์ทุกเดือน
• ถ้ามียอดหมุนเวียนเกิน 50,000 ล้านดอลลาร์ ต้องจัดทำงบการเงินที่ผ่านการตรวจสอบประจำปี

Tether จดบริษัทนอกสหรัฐ การที่กฎนี้จะมีผลกับ USDT แค่ไหนขึ้นกับว่าให้บริการในสหรัฐผ่านโครงสร้างใด ให้ติดตามประกาศทางการของ Tether

Circle เป็นบริษัทในสหรัฐ จึงต้องปรับตัวตามกฎนี้โดยตรง สถานะคำขอใบอนุญาตกับ OCC ให้ดูจากประกาศของ Circle หรือ OCC

10. ความเสี่ยงในอนาคต

คดี NYAG ปิดในปี 2021 แต่เรื่องนี้ไม่จบ ความเสี่ยงที่ยังอยู่

• การกระจุกใน T-bill · ถ้า Fed ขึ้นดอกเบี้ยเร็ว T-bill ราคาลง Tether อาจขาดทุน mark-to-market แม้ไม่ขายจริง
• การจำกัด TRC20 · ถ้ารัฐบาลสหรัฐกดดัน Tron Foundation ให้บล็อกที่อยู่บางส่วน หรือสั่งให้ Tether freeze TRC20 ขนาดใหญ่ ผู้ใช้ในไทยที่ถือ TRC20 อาจมีปัญหา

สรุป

คดี Tether กับอัยการสูงสุดนิวยอร์ก 2019-2021 จบที่ค่าปรับ 18.5 ล้านดอลลาร์ แต่ผลของข้อตกลงยาวกว่าค่าปรับ Tether ต้องเปิดเผยต่อสาธารณะว่าสินทรัพย์ที่หนุน USDT แบ่งเป็นประเภทใดบ้าง Tether และ Bitfinex ต้องรายงานต่อสำนักงานอัยการทุกไตรมาส และต้องหยุดทำธุรกรรมกับผู้ที่อยู่ในรัฐนิวยอร์ก สำหรับผู้ถือ USDT สิ่งที่ได้คือมีรายงานสำรองให้เปิดอ่านและเทียบกันได้เอง

อ่านต่อ USDC vs USDT ตัวไหนปลอดภัยกว่า และ ความโปร่งใสของสำรองเหรียญคงที่