USDT หลุดแพ็กเพราะอะไร · 4 กลุ่มสาเหตุ มุมคนไทย

กลุ่ม 1 · ความสงสัยเรื่องสำรอง

นี่คือสาเหตุที่บ่อยที่สุด เกิดเมื่อตลาดเริ่มสงสัยว่าสำรองของ Tether ไม่เพียงพอ หรือไม่เป็นเงินสดอย่างที่อ้าง

เหตุการณ์ตัวอย่าง · 24 เมษายน 2019

วันที่ 24 เมษายน 2019 อัยการนิวยอร์กยื่นฟ้องระบุว่า Bitfinex ใช้สำรอง 850 ล้านของ Tether ทดแทนเงินที่ Crypto Capital ถูกยึด นี่คือครั้งแรกที่นักลงทุนทั่วโลกได้รู้ตัวเลขเฉพาะ ก่อนหน้านี้ Tether ยืนยันว่า "ทุก USDT ค้ำด้วยดอลลาร์ในธนาคาร" คดีนี้แสดงว่า อย่างน้อย 8.5% ของสำรองไม่ได้อยู่ที่ที่ว่า

ราคา USDT ลงไป 0.95 ดอลลาร์ในตลาดสปอตของ Bitfinex ในตลาด OTC ของไทย ราคาลงไป 32.5 บาท จากปกติ 34 บาท (ขณะนั้นดอลลาร์ที่ 34 บาท) ในกรุงเทพ คนที่ขาย USDT ในเดือนเมษายน 2019 เสียประมาณ 4-5%

ราคาฟื้นในเวลา 3 สัปดาห์ Bitfinex/Tether รับเงิน 850 ล้านดอลลาร์จากการ private placement ของ LEO token แทนช่วงที่ยึด

เหตุการณ์ตัวอย่าง · 19-20 พฤษภาคม 2022

หลัง Luna/UST ล่ม (อ่าน บทความ Luna/UST) ตลาดทั้งหมดสงสัยเหรียญคงที่ทุกตัว Tether ในตอนนั้นมีสำรอง 78 พันล้านดอลลาร์ คนกลัวว่า USDT จะถูก redeem เร็ว ๆ จนสำรองพัง

ราคา USDT ลงไป 0.96 ดอลลาร์ในช่วง 19-20 พฤษภาคม Tether จ่ายเงินคืน 10 พันล้านดอลลาร์ในสัปดาห์เดียว เพื่อพิสูจน์สภาพคล่อง หลัง 7 วันราคากลับเต็ม

ใน Bitkub ราคา USDT/THB ลงไปที่ 32.8 บาท จาก 34.5 บาท ในจังหวะนั้น ผู้ใช้ในกลุ่ม Telegram ของผมตื่นตูม คำถามที่ถามบ่อย "USDT จะไปไหน" "ขาย USDT ก่อนดีไหม" ผู้ที่ขายในตอนนั้นเสีย 5% ใน 1 สัปดาห์ที่ราคาฟื้น

วิธีตรวจเองว่าสำรองมีปัญหาจริงไหม

• เปิด tether.to/transparency ดูรายงานไตรมาสล่าสุด
• ดูสัดส่วน T-bill ต้องสูงกว่า 80% (ปี 2026 อยู่ที่ 84%)
• ดูสัดส่วน commercial paper ต้องเป็น 0% (ตั้งแต่ปี 2023 เป็น 0%)
• ดู Bitcoin holding ต้องอยู่ที่ระดับสมเหตุสมผล (ปัจจุบัน 5-6% ของสำรอง)
• ดู ATB report (Cantor Fitzgerald custodian report) เปิดเผยรายไตรมาสคู่กับ attestation ของ BDO Italia

กลุ่ม 2 · ปัญหาสภาพคล่อง

กลุ่มนี้เกิดเมื่อ pool ของ DEX (Curve, Uniswap) เสียสมดุล หรือ market maker ใน CEX ออกจากตลาดชั่วคราว ราคาในตลาดเลยลงผิดปกติ ไม่เกี่ยวกับสำรองของ Tether โดยตรง

เหตุการณ์ตัวอย่าง · 11 มีนาคม 2023 (USDC SVB)

ในวีคเอนด์ที่ SVB ล่ม USDC ราคาลง 12% สิ่งที่หลายคนไม่รู้คือ USDT ในช่วงสั้น ขึ้นไป 1.02-1.03 ดอลลาร์ในบางกระดาน เพราะคนเร่งสลับ USDC เป็น USDT

แต่ในบางกระดานเอเชีย USDT ลงไป 0.97 ดอลลาร์ในจังหวะสั้น เพราะ market maker ที่ทำหน้าที่ arbitrage USDC/USDT หยุดเทรดในจังหวะที่ราคา USDC ไม่ stable

ใน Bitkub ราคา USDT/THB ขึ้นไปที่ 36 บาท (ปกติ 34) ผู้ที่มี USDT ใน Bitkub ขายในจังหวะนั้นได้ premium 5-6%

เหตุการณ์ตัวอย่าง · 30 กรกฎาคม 2023 (Curve Vyper exploit)

ในเดือนกรกฎาคม 2023 Curve เกิด hack ทำให้ pool ของ USDT/USDC เสียสมดุลในช่วงต้น สภาพคล่องลด ราคา USDT ใน Curve 3pool ลงไป 0.984 ดอลลาร์ในจังหวะ 3 ชั่วโมง ก่อนจะกลับเต็ม

ใน CEX ทั่วโลก ราคา USDT ไม่ขยับ เพราะ market maker หลักของ CEX ไม่ได้รับผลกระทบจาก Curve โดยตรง ในไทย Bitkub และ Bitazza ราคา USDT/THB ปกติ ไม่กระทบ

กลุ่ม 3 · panic จากภายนอก

กลุ่มนี้เกิดเมื่อมีเหตุการณ์ใหญ่ในตลาด crypto หรือตลาดการเงินทั่วไป ผู้ถือเร่งขายเพราะกลัว ไม่ใช่เพราะ Tether มีปัญหาจริง

เหตุการณ์ตัวอย่าง · พฤษภาคม 2022 (Luna ล่ม)

วันที่ 7-12 พฤษภาคม 2022 Luna และ UST ล่มในสัปดาห์เดียว 60 พันล้านดอลลาร์หาย ในกลุ่ม Telegram ของผม ผู้คน panic ทุกอย่าง รวมถึง USDT แม้ว่า USDT จะไม่เกี่ยวกับ Luna โดยตรง

ราคา USDT ลงไป 0.95 ดอลลาร์ในตลาดสปอตช่วงสั้น ในไทย Bitkub ราคา USDT/THB ลงไปที่ 32.5 บาท ผู้ใช้ที่ขายในจังหวะนั้นเสีย 4-5%

ราคา USDT กลับเต็มใน 7-10 วัน ผู้ที่ขายในจังหวะ panic เสียจริง คนที่ถือต่อปลอดภัย

เหตุการณ์ตัวอย่าง · พฤศจิกายน 2022 (FTX ล่ม)

วันที่ 8-11 พฤศจิกายน 2022 FTX ล่ม Sam Bankman-Fried ถูกฟ้อง 32 พันล้านดอลลาร์หาย ตลาด crypto panic อีกครั้ง

USDT ในตลาดสปอตลงไป 0.97 ดอลลาร์ในวันที่ 10 พฤศจิกายน Tether ในวันเดียวกันยืนยันว่าไม่มี exposure ที่ FTX ไม่มีเงินค้างใน Alameda Research ราคา USDT ฟื้นใน 48 ชั่วโมง

ในไทย Bitkub ในช่วง FTX ล่ม ราคา USDT/THB ผันผวน 33-35 บาท ในวันที่ 10 พฤศจิกายน ปริมาณการซื้อขายเพิ่ม 8 เท่าของปกติ ผู้ที่ขายในจังหวะ panic เสีย 4-5%

กลุ่ม 4 · กระทบจากกฎหมาย

กลุ่มนี้เกิดเมื่อรัฐบาลออกข่าวหรือคำสั่งที่กระทบ Tether โดยตรง

เหตุการณ์ตัวอย่าง · 13 ตุลาคม 2021 (CFTC ฟ้อง)

วันที่ 13 ตุลาคม 2021 CFTC ออกข่าว Tether/Bitfinex จ่ายค่าปรับ 41 ล้านดอลลาร์ ราคา USDT ลงไป 0.998 ดอลลาร์ในช่วงสั้น 6 ชั่วโมง ก่อนกลับเต็ม

นี่เป็น depeg ที่เล็กที่สุด เพราะนักลงทุนคาดการณ์คดีนี้ไว้แล้ว เมื่อข่าวออกจริง ๆ ผลกระทบเล็ก

เหตุการณ์ตัวอย่าง · 14 พฤษภาคม 2024 (MiCA effective)

เดือนพฤษภาคม 2024 กฎ MiCA ของยุโรปเริ่มมีผลกับเหรียญคงที่ Tether ประกาศว่าจะไม่ list USDT ในกระดานยุโรปบางส่วน ที่ไม่ได้ใบอนุญาตจาก ECB

ราคา USDT ในตลาดยุโรปลงไป 0.99 ดอลลาร์ในช่วง 6 ชั่วโมง ในตลาดเอเชียและสหรัฐ ราคาไม่ขยับ ใน Bitkub ราคาปกติ

หลังเหตุการณ์ Binance ออก SOL EU ที่ใช้ USDC แทน USDT ในกระดานยุโรป ผู้ใช้ในยุโรปที่ถือ USDT บน Binance ต้องสลับเป็น USDC ผู้ใช้ในไทยไม่ได้รับผลกระทบ

เหตุการณ์ตัวอย่าง · กรกฎาคม 2025 (GENIUS Act)

วันที่ 18 กรกฎาคม 2025 สภาคองเกรสสหรัฐผ่าน GENIUS Act กำหนดให้ผู้ออกเหรียญคงที่ต้องลงทะเบียนกับ OCC ห้ามขาย commercial paper เป็นสำรอง ต้อง audit ของ Big 4

Tether ที่จดในหมู่เกาะ Virgin ไม่อยู่ใต้กฎโดยตรง แต่ลูกค้าในสหรัฐใช้ USDT ไม่ได้แล้ว ราคา USDT ในตลาดสปอตลงไป 0.987 ดอลลาร์ในจังหวะ 12 ชั่วโมงก่อนกลับเต็ม

ใน Bitkub ราคา USDT/THB ขยับเล็กน้อย ลงไปที่ 34 บาท จาก 34.5 ผู้ใช้ในไทยไม่ได้รับผลกระทบโดยตรง เพราะกฎ GENIUS Act ใช้กับลูกค้าในสหรัฐเท่านั้น

การจำแนกประเภท · ตอน depeg เกิด รู้ว่าเป็นกลุ่มไหน

ผลต่อตลาดไทย · USDT-THB

Bitkub

คู่ USDT-THB เป็นคู่อันดับ 2 ของ Bitkub รองจาก BTC-THB ปริมาณการซื้อขาย 200-400 ล้านบาทต่อวันในปี 2026 ในเหตุการณ์ depeg ของ USDT

• กลุ่ม 1 (สำรอง) ราคาลง 4-5% ในจังหวะ panic ฟื้นใน 1-3 สัปดาห์
• กลุ่ม 2 (สภาพคล่อง) ราคา premium ขึ้น 3-5% เพราะคนเร่งเข้าจาก USDC ที่ depeg
• กลุ่ม 3 (panic) ราคาลง 4-5% ในจังหวะ Luna ล่ม FTX ล่ม
• กลุ่ม 4 (กฎหมาย) ราคาแทบไม่ขยับ เพราะกฎหมายส่วนใหญ่ไม่กระทบไทย

OTC กรุงเทพ

ตลาด OTC ที่ขายเงินสด USDT ในกรุงเทพ มักจะตอบสนองช้ากว่า CEX ในเหตุการณ์ depeg ราคาในตลาดมืดมักจะลงน้อยกว่า 2-3% ในวันแรก แล้วลงตามในวันที่ 2-3

ผู้ค้า OTC บางคนเลือกหยุดรับ USDT ใน 2-3 วันแรกของ depeg เพื่อรอความชัดเจน คนที่ต้องขายในจังหวะนั้นมักได้ราคาที่แย่

P2P บน Binance

ในช่วง depeg ของกลุ่ม 1 และ 3 ปริมาณการซื้อขายใน P2P ของไทยเพิ่ม 5-10 เท่า ราคา USDT/THB บน P2P ผันผวน 1-2 บาทใน 1 ชั่วโมง ผู้ใช้ที่ตั้งราคาฉับไวได้กำไรจาก spread

วิธีรับมือสำหรับคนไทย

1. ตั้ง alert ราคา ใช้ Bitkub TradingView Binance ตั้ง alert ที่ 0.99 และ 0.98 ดอลลาร์
2. กระจาย USDT/USDC ถือ 50/50 หรือ 60/40 อย่าใส่ทั้งหมดในตัวเดียว
3. ห้าม panic ขายใน 24 ชั่วโมงแรก สถิติแสดงว่า USDT depeg ส่วนใหญ่ฟื้นใน 3-21 วัน คนที่ขายในจังหวะ panic เสียจริง
4. เปิด wallet หลายตัว Bitkub + Bitazza + Binance + กระเป๋า hardware
5. ติดตาม Tether transparency เปิดดูรายงานทุกไตรมาส ถ้าตัวเลขเปลี่ยนเร็ว ผิดปกติ
6. ถ้ามีเงินสำรอง พิจารณาซื้อในจังหวะ panic ถ้ามั่นใจว่าเป็นกลุ่ม 3 (panic ภายนอก) ไม่ใช่กลุ่ม 1 (สำรองจริงมีปัญหา) การซื้อ USDT ที่ 0.95-0.97 ได้กำไร 3-5% ใน 1-3 สัปดาห์

ความเสี่ยงในปี 2026-2027

ในปี 2026 USDT มีสำรองในรูป T-bill 84% ความเสี่ยงกลุ่ม 1 (สำรอง) ต่ำกว่าปี 2021 แต่ยังมีความเสี่ยงในอนาคต

• Fed ขึ้นดอกเบี้ยเร็ว · ถ้า Fed ขึ้นดอกเบี้ยมากกว่า 0.5% ในเวลา 3 เดือน T-bill ของ Tether จะลด mark-to-market value
• การ run อย่างใหญ่ · ถ้าผู้ถือ USDT ใหญ่ ๆ (เช่น exchange) เร่ง redeem 20 พันล้านในสัปดาห์เดียว สภาพคล่องของ Tether อาจไม่พอ
• กฎใหม่ในเอเชีย · ถ้าฮ่องกง สิงคโปร์ หรือไทย ออกกฎเข้มขึ้น Tether อาจต้องถอนตัวจากบางตลาด
• USDC ขึ้นแทน · ถ้า USDC ได้ trust charter จาก OCC ในปี 2026 ตลาดอาจเปลี่ยน flow จาก USDT เป็น USDC ราคา USDT อาจมี discount เรื้อรัง

สรุป

USDT หลุดแพ็กไม่ใช่เรื่องเดียวกัน บางครั้งเป็นเพราะสำรองมีปัญหา บางครั้งเป็น panic ภายนอก บางครั้งเป็นปัญหาสภาพคล่องในกระดานเฉพาะ การจำแนกประเภทช่วยให้รับมือถูก ในกลุ่ม panic ภายนอก (กลุ่ม 3) คนที่ถือต่อปลอดภัย คนที่ขายในจังหวะนั้นเสีย ในกลุ่มสำรอง (กลุ่ม 1) การกระจายเป็น USDC คือคำตอบ

สำหรับคนไทยที่ถือ USDT ใน Bitkub หรือ P2P ของ Binance ห้าม panic ขายใน 24 ชั่วโมงแรกของ depeg ใช้เวลาตรวจสอบสาเหตุก่อน คำว่า "ขายก่อนเสียเพิ่ม" คือเหตุผลที่หลายคนเสียเงินจริง ๆ

อ่านต่อ USDC หลุดแพ็ก SVB 48 ชั่วโมง และ คดี Tether NYAG 2021